لە ساڵی ١٧٦٩ەوە کە یەکەم ئۆتۆمبێلی بەهێزی هەڵم لە فەرەنسا دروستکرا، پیشەسازی ئۆتۆمبێل زیاتر لە دوو سەدە پەرەی سەندووە. لەگەڵ پێشکەوتنی کۆمەڵگا و پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا، خواست لەسەر ئەدای ئۆتۆمبێل- لەوانەش خێرایی، سەلامەتی، ئاسوودەیی، کارایی وزە، و پاراستنی ژینگە- بەردەوام دەبێت لە بەرزبوونەوە. بەدیهێنانی ئەم ئامانجانە زۆر بەندە بە بەکارهێنانی بەرفراوانی پێکهاتەکانی لاستیک لە ئۆتۆمبێلەکاندا. هەرچەندە لە ڕووی بینراوەوە دیار نین، بەڵام پارچەی لاستیک ڕۆڵی گرنگ بگێڕن لە مۆرکردن، دامپینی لەرزین، گواستنەوەی هێز، کەمکردنەوەی ژاوەژاو، و سەقامگیری لێخوڕین.

ئۆتۆمبێلێکی ستاندارد ٣٠٠-٤٠٠ جیاوازی تێدایە پێکهاتەکانی لاستیک ، وەک شریتەکانی مۆرکردن , مۆری ڕۆن, O-Rings, پلێتەکانی دژە لەرزین، و پلێتەکانی کۆنترۆڵی لەرزین لە ئامێرەکان . سەرەڕای قەبارەی بچووکیان، ئەم پێکهاتانە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر متمانەپێکراوی کارکردنی ئۆتۆمبێلەکە و سەلامەتی ئۆتۆمبێلەکە هەیە. پێکهاتەکانی مۆرکردن، بە تایبەتی، وەک ناوەکی دیزاینی ئۆتۆمبێل سەیر دەکرێن. ئۆتۆمبێلی سەرنشینی مۆدێرن زیاتر لە 240یان تێدایە توخمەکانی مۆرکردنی لاستیک، بەڕواڵەت بێ بایەخ بەڵام پێویستە بۆ سەلامەتی سیستەم. بۆ نموونە، دزەکردن کە بەهۆی هەڵەیەکەوە دروست دەبێت لاستیک O-ring یان مۆری ڕۆن لەناو بۆرییەکدا ڕەنگە لێکەوتەی توند بەدوای خۆیدا بهێنێت.
لەگەڵ نوێکردنەوەی پیشەسازی، داهێنانی پێکهاتەکانی مۆرکردنی لاستیک و پارچەی لەرزین-دامپینگ (وەک پلێتەکانی دامپین و پلێتەکانی کۆنترۆڵکردنی لەرزین) بەردەوامە لە هاندانی باشترکردنی کارایی گشتی ئۆتۆمبێل. گرنگی تەکنەلۆژیای مۆرکردن تەنیا لە کەرتی ئۆتۆمبێلدا سنووردار نییە. لە ساڵی ٢٠١٣دا، ئەرکێکی ئیڤا لەناو وێستگەی ئاسمانی نێودەوڵەتیدا بەهۆی دزەکردنی ئاو لە کڵاوی ئاسمانییەکەدا کۆتایی پێهات؛ هەروەها ئەرکی شنژۆ-١٠ی چین پشکنینی تایبەتی ئەنجامدا و گۆڕینی پێکهاتەکانی مۆرکردنی لاستیک لەناو میکانیزمی دۆککردنەکەیدا. ئەم ڕووداوانە دەریدەخەن کە تەکنەلۆژیای مۆرکردن تەنیا مەرجێکی پیشەسازی نییە- ئەوە پارێزبەندییەکی چارەنووسسازە بۆ ژیانی مرۆڤ.
لەگەڵ تادێت بەرهەمهێنانی ئۆتۆمبێلدا تا دێت ئاڵۆزتر دەبێت، پێکهاتەی مۆرکردنی لاستیک و لەرزین-دامپینگ هەروەها پیشەسازی بەرەو وردبینییەکی زیاتر دەڕوات. بەڵام پیشەسازییەکە ڕووبەڕووی دوو فشار دەبێتەوە: بەرزبوونەوەی تێچووی ماددە خاوەکان و کار، لە کاتێکدا بەرهەمهێنەرانی ئۆتۆمبێل بەردەوامن لە پاڵنانی سیستەمی توندی بەڕێوەبردنی کوالیتی شانبەشانی کەمکردنەوەی نرخ. زۆرێک لە دابینکەرانی قەبارە مامناوەند بە کەمترین پەراوێزی قازانج و بارگرانیی کوالیتی قورس کاردەکەن، کە بەشدارە لە کەلێنەکانی ئەدای کارکردن لە نێوان ئۆتۆمبێلە ناوخۆیی و بیانییەکان.
هەرچەندە زۆرجار لەناو ئۆتۆمبێلەکەدا شاراوەتەوە، پێکهاتەکانی مۆرکردنی لاستیک و دامپین ئاماژە سەرەکییەکانی کوالیتی ئۆتۆمبێلن. لە کۆتاییدا، ئەدای مۆرکردن و دامپینی ئۆتۆمبێل پشت بە کوالیتییەکی متمانەپێکراو دەبەستێت لە هەریەکە لە O-Ring, مۆری ڕۆن, شریتی مۆرکردن, پلێتی دامپین، و پلێتی کۆنترۆڵکردنی لەرزین . هەرچەندە بچووک بن، بەڵام بەرپرسیارێتی دڵنیابوون لە سەلامەتی لێخوڕین و ئاسوودەیی لە ئەستۆ دەگرن.
بەرهەمەکانی مۆرکردنی لاستیکی ئۆتۆمبێل – پۆلێنکردن
بەرهەمەکانی مۆرکردنی لاستیکی ئۆتۆمبێل بەگشتی دابەش دەکرێن بەسەر شەش پۆلی سەرەکیدا:
جۆرە جیاوازەکانی شریتەکانی مۆرکردن
مۆری ڕۆن
کوپەکانی سوکان
پێڵاوی تۆز
دایافڕاگمی سوکان
O-Rings
I. شریتەکانی مۆرکردن
شریتەکانی مۆرکردن پەنجەرە، دەرگا، سەقف، ڕوپۆش، جێگیرکراو، ڕژاو و جۆرەکانی ڕوپۆشکراو لەخۆ بگرە. بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئیلاستیۆمەکانی پۆلی ئۆلیفین وەک لاستیک EPDM ، لاستیکەکانی تێکەڵاو، و TPE ئیلاستیۆمە پلاستیکییە گەرمەکان. سوودەکانیان بریتین لە بەرگری لەبەرکردنی نایاب، بەرگری کەش و هەوا، ڕێژەی کەمی خۆلێدان و پرۆسێسی تاڕادەیەک سادە. هەندێک لە شریتەکانی مۆرکردن پێکهاتەی بەهێزکردنیان تێدایە، کە بە شێوەی جۆراوجۆر بەردەستە لەوانە شریتی پۆڵا، شریتی وایەری پۆڵا لە ژێرەوە، و شریتی ئەلەمنیۆم.
شریتەکانی مۆرکردنی ئۆتۆمبێل لەلایەن:
1. جۆرەکان
شریتەکانی مۆرکردنی دەرگا
شریتەکانی مۆرکردنی شووشەی شووشە
شریتەکانی مۆرکردنی دەرگای دەرەوە
شریتەکانی مۆرکردنی ڕادیاتۆر
شریتەکانی مۆرکردنی کابۆی بزوێنەر
شریتەکانی مۆرکردنی قاپ
شریتەکانی مۆرکردنی کەناڵی ئاو
شریتەکانی مۆرکردنی ناوەوەی ناوەوە
2. پێکهاتەکان
ئە. ڕەق شریتەکانی مۆرکردنی لاستیک (بە جۆرەکانی فۆمی ئیسفەنجەوە)
ب. کۆمپۆزیت شریتەکانی مۆرکردنی لاستیک (فۆم + لاستیکێکی چڕ)
ج. شریتەکانی مۆرکردنی پێکهاتەی لاستیک-کانزا
د. شریتەکانی مۆرکردن کە بە شێوەی ڕژاو یان چارەسەر کراون
هـ. شریتەکانی مۆرکردنی پێکهاتەی فرە چین (لاستیکی + فۆم + کانزا)
ii. مۆری ڕۆن
ئۆتۆمبێل مۆری ڕۆن بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ مۆرکردنی شەفتەکانی سوڕانەوە یان بەرامبەرکردن بەکاردەهێنرێن. دەتوانن بەرگەی خێراییە بەرزەکانی خولانەوەی بگرن، خۆ مۆرکردنێکی نایاب پێشکەش بکەن، و تەمەنی خزمەتگوزاری درێژ پێشکەش بکەن. وردبینین پێکهاتەکانی لاستیک، بە تایبەت لە بزوێنەر و گێڕبۆکسەکاندا.
کردار
بەهۆی نەرمی و چوارچێوەی کانزای پشتگیریکراویان، مۆری ڕۆن هێزی تیشكی لە ڕێگەی لێوی مۆرکردنەوەکەیانەوە بەکاردەهێنێت بۆ ڕێگریکردن لە دزەکردنی چەورکەر لەکاتێکدا ڕێگری لە چوونە ژوورەوەی پیسکەرەکان دەکات.
کەرەستە
هەڵبژاردن بەندە بە پلەی گەرمی کارکردن و گونجاوی شلە:
NBR (ناتریل لاستیک)
مەودای پلەی گەرمی: –40 پلەی سەدی بۆ 120 پلەی سەدی
بەرگری لە ڕۆنێکی باش
کاریگەری تێچوون و بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردێت بۆ مۆری ڕۆنی پلە ستاندارد
HNBR (لاستیکی نیتریلی هایدرۆجینکراو)
مەودای پلەی گەرمی: –40°C بۆ 175°C
گەرمی و ترش و بەنزین و بەرگری ئۆزۆن
بەرگری ڕۆن بەراورد دەکرێت بە FKM
بەکاردێت بۆ مۆری ڕۆنی بە توانای بەرز وەکو کرانکشافت و مۆری گێڕ
رەوتی گەشەپێدان
کارایی زیاتر بۆ پشتگیریکردنی پێداویستییەکانی ئۆتۆمبێل لە پاشەکەوتکردنی وزە، پاراستنی ژینگە، ئاسوودەیی، و متمانەپێکردن
تەمەنی خزمەتگوزاری درێژتر (غەیرە دزەکردن تا ١٥٠ هەزار کیلۆمەتر)
پابەندبوون بە ستانداردە ژینگەییەکان و IATF 16949 پێداویستییەکان
iii. کوپەکانی سوکان
سیستەمی سوکان شلەی سوکان بەکاردەهێنێت، و شلەی سوکانە جیاوازەکان پێویستیان بە هاوتاکردن هەیە کوپەکانی سوکان لاستیک . بە شێوەیەکی مێژوویی لە NBR دروستکراوە، کوپەکانی سوکان ئەمڕۆ دەبێت لەگەڵ شلەی مۆدێرن کە لەسەر بنەمای تەرمی مردوون بگونجێت.
زیاتر لە 95%ی ئۆتۆمبێلە مۆدێرنەکان شلەی سوکان لەسەر بنەمای PEG (گلایکۆل ئیتەرز). شلەی PEG لە ئاودا دەتوێتەوە، پاڵەپەستۆی کەم و لەگەڵ لاستیک دەگونجێت. لاستیک EPDM گونجاوە بۆ کوپەکانی سوکان چونکە:
بەرگرییەکی نایابی هەیە لە بەرامبەر شلەی سوکانەکانی PEG PEG
لە ژێر پلەی گەرمی بەرزدا (تا 150 پلەی سەدی) بە باشی کاردەکات کە بەهۆی خۆلێدان لە کاتی سوکانێکی زۆردا دروست دەبێت
بەرگری ئاوی سەرووتر و تایبەتمەندی داینامیکی و بەرگری لە کەشوهەوا پێشکەش دەکات
بەم شێوەیە، EPDM مادەی باڵادەستە بۆ کوپەکانی سوکان.
iv. پێڵاوی تۆز
لەوانە پێڵاوی تۆزی جومگەی CV و پێڵاوی تۆزی ڕاک-ئێند. ماددە جۆراوجۆرەکان بەکاردەهێنرێن، بە شێوەیەکی باو EPDMی پلاستیکیی گەرمی , TPV ، و CR (لاستیکی کلۆرۆپرێن). هەرچەندە پێڵاوی تۆز سادەیە، پێویستی بە بەرگری گەرمی، بەرگری سەرما، بەرگری ڕۆن، بەرگری لە ماندوێتی، بەرگری ئۆزۆن و کارایی گرژبوونی باش هەیە.
لاستیک CR بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەهێنرێت بەهۆی بەرگری هاوسەنگی ڕۆن و کارایی پلەی گەرمی نزم. هەردوو پێڵاوی تۆزی لەسەر بنەمای EPDM و TPV لە بازاڕدا بەردەستە.
V.
ئەمانە دایافڕاگم لەناو ژوورەکانی سوکاندا کاربکە، پەستانی گواستنەوە لە سیستەمی سوکانکردنی ئۆتۆمبێلدا. وەک پێکهاتەیەکی بەرامبەر کە تووشی هەوای پەستانی بەرز دەبێت، پێویستی بە نەرمی و وەڵامدانەوەی نایاب هەیە.
مادەی سەرەکی بریتییە لە لاستیکێکی سروشتی ، دڵنیابوون لە مانەوە و سەلامەتی لە ژێر شێواندنی دووبارە.
لە ساڵی ١٧٦٩ەوە کە یەکەم ئۆتۆمبێلی بەهێزی هەڵم لە فەرەنسا دروستکرا، پیشەسازی ئۆتۆمبێل زیاتر لە دوو سەدە پەرەی سەندووە.







زمان هەڵبژێرە



